కిడ్నీ ఆరోగ్యం
మీ కిడ్నీల గురించి సులభంగా
- రక్తం ప్రతిరోజూ వడపోయబడుతుంది
- ~140 లీటర్లురక్తం ప్రతిరోజూ వడపోయబడుతుంది
- అందులో మూత్రంగా మారుతుంది
- 1–2 లీటర్లుఅందులో మూత్రంగా మారుతుంది
- ప్రతి కిడ్నీలో ఉండే చిన్న ఫిల్టర్లు
- 10 లక్షలుప్రతి కిడ్నీలో ఉండే చిన్న ఫిల్టర్లు
అవి ఎక్కడ ఉంటాయి
మీ కిడ్నీలు ఎక్కడ ఉంటాయి?
- పొట్ట వెనుక భాగంలో, వీపు కండరాలకు ఆనుకుని, వెన్నెముకకు రెండు వైపులా ఒక్కొక్కటి ఉంటాయి.
- పక్కటెముకల గూడుకు కొంచెం కిందగా. కింది పక్కటెముకలు ప్రతి కిడ్నీ పై భాగాన్ని కొంతవరకు కప్పి కాపాడతాయి.
- సుమారుగా ఛాతీ భాగంలోని చివరి వెన్నుపూస (T12) ఎత్తు నుండి నడుము భాగంలోని మూడవ వెన్నుపూస (L3) వరకు.
- కుడి కిడ్నీ పైన కాలేయం ఉండటం వల్ల, అది ఎడమ కిడ్నీ కంటే కొంచెం కిందగా ఉంటుంది.
- జీర్ణాశయం, కాలేయం, ప్లీహం, పేగుల వెనుక; ఇవి కిడ్నీల ముందు ఉంటాయి.
- కిడ్నీ నుండి వచ్చే నొప్పి, ఉదాహరణకు రాయి వల్ల వచ్చేది, సాధారణంగా పక్కటెముకల కింద పక్కభాగంలో లేదా వీపులో తెలుస్తుంది; అది పొత్తికడుపు కింది భాగానికి లేదా గజ్జల వరకు పాకవచ్చు.
వెనుక నుండి చూస్తే: ఎడమ, కుడి అంటే శరీరం యొక్క సొంత వైపులు.
కిడ్నీలు
పిడికిలి పరిమాణంలో ఉండే రెండు అవయవాలు. ఇవి పొట్ట వెనుక భాగంలో, వెన్నెముకకు రెండు వైపులా ఒక్కొక్కటి, పక్కటెముకల గూడుకు కొంచెం కిందగా ఉంటాయి.
మీ కిడ్నీలను తెలుసుకోండి
పెద్ద పని చేసే రెండు చిన్న అవయవాలు
కిడ్నీలు
చిక్కుడు గింజ ఆకారంలో ఉండే రెండు అవయవాలు, ఒక్కొక్కటి సుమారు పిడికిలి పరిమాణంలో, వెన్నెముకకు ఇరువైపులా పక్కటెముకల గూడుకు కొంచెం కిందగా ఉంటాయి. ఒక్కో కిడ్నీలో నెఫ్రాన్లు అనే సుమారు 10 లక్షల చిన్న ఫిల్టర్లు ఉంటాయి.
ఎలా వడపోస్తాయి
మీ కిడ్నీలు మీ రక్తాన్ని ఎలా శుభ్రం చేస్తాయి
ఏం చేస్తాయి
మీ కిడ్నీలు రోజూ చేసే ఆరు పనులు
వ్యర్థాలను తొలగించడం
ఆహారం, కండరాల పని, మందుల వల్ల ఏర్పడే వ్యర్థాలను వడకట్టి తీసేస్తాయి.ఇది ఎందుకు ముఖ్యం: రక్తంలో వ్యర్థాలు పేరుకుపోతే, అలసట, వికారం, దురద కలగవచ్చు, ఆకలి తగ్గిపోవచ్చు.
నీటి సమతుల్యత
అవసరాన్ని బట్టి ఎక్కువ లేదా తక్కువ మూత్రం తయారు చేస్తూ, శరీరంలో సరిపడా నీరు ఉండేలా చూస్తాయి.ఇది ఎందుకు ముఖ్యం: కిడ్నీలు అదనపు నీటిని తొలగించలేనప్పుడు, కాళ్ళు, ముఖం వాపు, ఆయాసం రావచ్చు.
ఖనిజాల సమతుల్యత
సోడియం, పొటాషియం, కాల్షియం, ఫాస్ఫరస్‌లను, రక్తంలోని ఆమ్ల (యాసిడ్) స్థాయిని ఆరోగ్యకరమైన పరిధిలో ఉంచుతాయి.ఇది ఎందుకు ముఖ్యం: పొటాషియం మరీ ఎక్కువైనా, మరీ తక్కువైనా గుండె కొట్టుకునే లయ దెబ్బతినవచ్చు.
బీపీని నియంత్రించడం
హార్మోన్లను విడుదల చేసి, ఉప్పు, నీటిని సర్దుబాటు చేసి బీపీ (రక్తపోటు) స్థిరంగా ఉండేలా సహాయపడతాయి.ఇది ఎందుకు ముఖ్యం: కిడ్నీ వ్యాధి బీపీని పెంచవచ్చు, అధిక బీపీ కిడ్నీలను దెబ్బతీయవచ్చు; అలా ఒకటి మరొకదాన్ని ఇంకా పెంచవచ్చు.
ఎర్ర రక్త కణాల తయారీకి సహాయం
ఎర్ర రక్త కణాలను తయారు చేయమని ఎముక మజ్జకు చెప్పే ఒక హార్మోన్‌ను (ఎరిత్రోపొయిటిన్, లేదా EPO) తయారు చేస్తాయి.ఇది ఎందుకు ముఖ్యం: తగినంత EPO లేకపోతే, రక్తహీనత (అనీమియా) వచ్చి నీరసం, అలసట కలగవచ్చు.
ఎముకలను బలంగా ఉంచడం
విటమిన్ Dని శరీరం వాడుకోగలిగే (యాక్టివ్) రూపంలోకి మార్చి, కాల్షియం, ఫాస్ఫరస్ సమతుల్యతకు సహాయపడతాయి.ఇది ఎందుకు ముఖ్యం: కాలక్రమేణా, కిడ్నీ వ్యాధి ఎముకలను బలహీనపరచవచ్చు.
హెచ్చరిక సంకేతాలు
మీ కిడ్నీలపై శ్రద్ధ అవసరమని తెలిపే సంకేతాలు
తొలి దశ కిడ్నీ వ్యాధికి సాధారణంగా ఎలాంటి లక్షణాలూ ఉండవు. చాలా మందికి మూత్ర లేదా రక్త పరీక్షతోనే తెలుస్తుంది, కాబట్టి మీకు రిస్క్ ఉంటే లక్షణాల కోసం ఎదురు చూడకండి.
- నురగ లేదా బుడగలతో కూడిన మూత్రం. ఇది మూత్రంలో ప్రోటీన్ ఉందనడానికి సంకేతం కావచ్చు
- మూత్రంలో రక్తం: గులాబీ, ఎరుపు లేదా కోలా రంగులో
- మరింత తరచుగా లేదా తక్కువ సార్లు మూత్రానికి వెళ్ళాల్సి రావడం, ముఖ్యంగా రాత్రిపూట
ఇవి ఉంటే వెంటనే సహాయం పొందండి
- మూత్రం చాలా తక్కువగా రావడం లేదా అసలు రాకపోవడం
- పక్కభాగంలో లేదా వీపులో తీవ్రమైన నొప్పి, ముఖ్యంగా దానితో పాటు జ్వరం, వాంతులు లేదా మూత్రంలో రక్తం ఉంటే
- జ్వరం, చలితో పాటు మూత్రం పోసేటప్పుడు మంట, లేదా వీపు నొప్పి
- ఆయాసంతో పాటు అకస్మాత్తుగా వాపు
వైద్య అత్యవసర పరిస్థితిలో 112 కు కాల్ చేయండి లేదా దగ్గరలోని ఎమర్జెన్సీ విభాగానికి వెళ్ళండి.
వ్యాధులు
సాధారణంగా వచ్చే కిడ్నీ వ్యాధులు
దీర్ఘకాలిక కిడ్నీ వ్యాధి (CKD)
నెలలు లేదా సంవత్సరాల పాటు కిడ్నీల పనితీరు నెమ్మదిగా తగ్గిపోవడం. ఇది బాగా ముదిరే వరకు తరచుగా ఎలాంటి లక్షణాలూ చూపదు; అందుకే రిస్క్ ఉన్నవారికి పరీక్షలు ముఖ్యం. చికిత్సతో దీన్ని నెమ్మదింపజేయవచ్చు.
నెఫ్రాలజీ & కిడ్నీ వైద్యంఅకస్మాత్తుగా కిడ్నీ దెబ్బతినడం (AKI)
గంటలు లేదా రోజుల్లోనే కిడ్నీ పనితీరు అకస్మాత్తుగా పడిపోవడం. ఉదాహరణకు శరీరంలో నీరు బాగా తగ్గిపోవడం (డీహైడ్రేషన్), తీవ్రమైన ఇన్ఫెక్షన్, కొన్ని మందులు లేదా ఏదైనా అడ్డంకి వల్ల ఇది జరగవచ్చు. దీనికి అత్యవసర వైద్యం అవసరం; వెంటనే చికిత్స చేస్తే తరచుగా మెరుగుపడుతుంది.
కిడ్నీ రాళ్ళు
మూత్రంలోని ఖనిజాల నుండి ఏర్పడే గట్టి పదార్థాలు. రాయి కిందికి కదులుతున్నప్పుడు పక్కభాగంలో లేదా వీపులో తీవ్రమైన నొప్పి, మూత్రంలో రక్తం రావచ్చు. తగినంత నీరు తాగడం వాటిని నివారించడానికి సహాయపడుతుంది.
యూరాలజీమూత్రనాళ, కిడ్నీ ఇన్ఫెక్షన్లు
మూత్రనాళంలో బ్యాక్టీరియా వల్ల మంట, తరచుగా మూత్రానికి వెళ్ళాల్సి రావడం జరగవచ్చు. ఇన్ఫెక్షన్ కిడ్నీల వరకు చేరితే జ్వరం, వీపు నొప్పి రావచ్చు; దీనికి వెంటనే చికిత్స అవసరం.
షుగర్ వల్ల వచ్చే కిడ్నీ వ్యాధి (డయాబెటిక్ కిడ్నీ డిసీజ్)
చాలా సంవత్సరాల పాటు రక్తంలో షుగర్ ఎక్కువగా ఉంటే కిడ్నీల ఫిల్టర్లు దెబ్బతినవచ్చు. కిడ్నీ ఫెయిల్యూర్‌కు అత్యంత సాధారణ కారణాల్లో ఇది ఒకటి. షుగర్, బీపీని బాగా అదుపులో ఉంచుకోవడం, క్రమం తప్పకుండా కిడ్నీ పరీక్షలు చేయించుకోవడం కిడ్నీలను కాపాడటానికి సహాయపడతాయి.
అధిక బీపీ (రక్తపోటు)
కాలక్రమేణా, అధిక బీపీ కిడ్నీలలోని రక్తనాళాలను దెబ్బతీయవచ్చు. షుగర్ వ్యాధితో పాటు, కిడ్నీ వ్యాధికి ఇది ప్రధాన కారణం.
పాలీసిస్టిక్ కిడ్నీ వ్యాధి
వంశపారంపర్యంగా వచ్చే ఒక సమస్య. ఇందులో కిడ్నీలలో ద్రవంతో నిండిన చాలా తిత్తులు (సిస్ట్‌లు) పెరుగుతాయి, కాలక్రమేణా కిడ్నీల పనితీరుపై ప్రభావం చూపవచ్చు.
గ్లోమెరులోనెఫ్రైటిస్
కిడ్నీలలోని చిన్న ఫిల్టర్ల వాపు (ఇన్‌ఫ్లమేషన్). దీని వల్ల మూత్రంలో రక్తం లేదా ప్రోటీన్, వాపు, అధిక బీపీ రావచ్చు.
కిడ్నీ ఫెయిల్యూర్
కిడ్నీలు శరీర అవసరాలకు తగ్గట్టు ఇక పని చేయలేనప్పుడు. దీనికి చికిత్స డయాలసిస్ (ఇందులో ఒక యంత్రం గానీ, పొట్ట లోపలి పొర గానీ రక్తాన్ని వడపోస్తుంది) లేదా కిడ్నీ మార్పిడి (ట్రాన్స్‌ప్లాంట్).
కిడ్నీ మార్పిడి సేవలు
చేయవలసినవి & చేయకూడనివి
మీ కిడ్నీలను కాపాడుకునే సులభమైన మార్గాలు
ఇవి చేయండి
- బీపీని అదుపులో ఉంచుకోండిక్రమం తప్పకుండా బీపీ చెక్ చేయించుకోండి, డాక్టర్ సూచించిన చికిత్సను పాటించండి.
- షుగర్‌ను అదుపులో ఉంచుకోండిమీకు షుగర్ వ్యాధి ఉంటే, షుగర్ స్థాయిలను మీ లక్ష్య పరిధిలో ఉంచుకోవడం మీ కిడ్నీలను కాపాడుతుంది.
- తగినంత నీరు తాగండిఅయితే, డాక్టర్ ద్రవాల తీసుకునే పరిమాణాన్ని పరిమితం చేయమని సూచించి ఉంటే, ఆ సూచనలను పాటించండి. ముదిరిన కిడ్నీ వ్యాధిలో లేదా డయాలసిస్ సమయంలో ఇలాంటి సూచనలు ఇవ్వవచ్చు.
- ఉప్పు తక్కువగా తినండిఊరగాయలు, అప్పడాలు, ప్యాకెట్ స్నాక్స్, ఇతర ఉప్పగా ఉండే ప్రాసెస్డ్ ఆహారాలకు బదులు తాజా ఆహారం ఎంచుకోండి.
- చురుకుగా ఉండండి, బరువును అదుపులో ఉంచుకోండిక్రమం తప్పని వ్యాయామం బీపీ, షుగర్, బరువు విషయంలో సహాయపడుతుంది.
- రిస్క్ ఉంటే పరీక్ష చేయించుకోండిఒక సాధారణ మూత్ర పరీక్ష, రక్త పరీక్షతో కిడ్నీ వ్యాధిని తొందరగా కనిపెట్టవచ్చు.
వీటికి దూరంగా ఉండండి
- సలహా లేకుండా తరచూ నొప్పి మాత్రలు వేసుకోవడంఐబుప్రోఫెన్, డైక్లోఫెనాక్, నాప్రోక్సెన్ వంటి నొప్పి మాత్రలను తరచుగా లేదా ఎక్కువ మోతాదులో వాడితే కిడ్నీలకు హాని కలగవచ్చు.
- డాక్టర్ రాయని మందులు లేదా సప్లిమెంట్లు వాడటంకొన్ని మూలికా (హెర్బల్) ఉత్పత్తులు, సప్లిమెంట్లు కిడ్నీలను దెబ్బతీయవచ్చు. ముందుగా మీ డాక్టర్‌ను అడగండి.
- పొగ తాగడంపొగ తాగడం వల్ల రక్తనాళాలు దెబ్బతింటాయి, కిడ్నీలలోని రక్తనాళాలు కూడా.
- అతిగా మద్యం తాగడంఅతిగా మద్యం తాగడం బీపీని పెంచుతుంది, శరీరంపై అదనపు భారం వేస్తుంది.
- హెచ్చరిక సంకేతాలను పట్టించుకోకపోవడంమూత్రంలో మార్పులు, వాపు, లేదా మూత్రం పోసేటప్పుడు మంట ఉంటే పరీక్ష చేయించుకోవడం మంచిది.
- సొంతంగా మందులు ఆపడం లేదా మార్చడండాక్టర్ రాసిన ఏ చికిత్సనైనా మార్చే ముందు మీ డాక్టర్‌తో మాట్లాడండి.
అపోహా? వాస్తవమా?
మీకు ఎంత తెలుసో పరీక్షించుకోండి
వాక్యం 1 (7లో)
“నా కిడ్నీలు పాడవుతుంటే, నాకు తెలిసిపోతుంది.”
అన్ని సమాధానాలు చూడండి
నా కిడ్నీలు పాడవుతుంటే, నాకు తెలిసిపోతుంది. (అపోహ)
తొలి దశ కిడ్నీ వ్యాధికి సాధారణంగా ఎలాంటి లక్షణాలూ ఉండవు. మూత్ర, రక్త పరీక్షల ద్వారా మాత్రమే తెలుసుకోగలం.
షుగర్ వ్యాధి, అధిక బీపీ కిడ్నీ వ్యాధికి అత్యంత సాధారణ కారణాలు. (వాస్తవం)
ఇవే రెండు ప్రధాన కారణాలు. ఈ రెండింటినీ అదుపులో ఉంచుకోవడం మీ కిడ్నీలను కాపాడుకోవడానికి ఉత్తమ మార్గాల్లో ఒకటి.
ఎక్కువ నీళ్ళు తాగితే కిడ్నీ వ్యాధి నయమవుతుంది. (అపోహ)
తగినంత నీరు ఆరోగ్యకరమైన కిడ్నీలకు సహాయపడుతుంది, రాళ్ళు రాకుండా సహాయపడుతుంది, కానీ కిడ్నీ వ్యాధిని నయం చేయదు. కిడ్నీ వ్యాధి ముదిరిన కొందరు తీసుకునే ద్రవాల పరిమాణాన్ని పరిమితం చేయాల్సి ఉంటుంది.
సాధారణ నొప్పి మాత్రలు కిడ్నీలకు ఎప్పుడూ సురక్షితమే. (అపోహ)
ఐబుప్రోఫెన్, డైక్లోఫెనాక్ వంటి నొప్పి మాత్రలను తరచుగా లేదా ఎక్కువ మోతాదులో వాడితే కిడ్నీలకు హాని కలగవచ్చు, ముఖ్యంగా ఇప్పటికే రిస్క్ ఉన్నవారిలో.
మూలికా లేదా 'సహజ' మందులు కిడ్నీలకు హాని చేయవు. (అపోహ)
కొన్ని మూలికా ఉత్పత్తులు, సప్లిమెంట్లు కిడ్నీలను దెబ్బతీయవచ్చు. డాక్టర్‌ను అడిగి తెలుసుకోండి.
కిడ్నీ వ్యాధిని తొందరగా గుర్తిస్తే, తరచుగా దాని వేగాన్ని తగ్గించవచ్చు. (వాస్తవం)
తొందరగా గుర్తిస్తే, చికిత్స, ఆరోగ్యకరమైన అలవాట్లతో దాన్ని నెమ్మదింపజేయడానికి ఉత్తమ అవకాశం ఉంటుంది.
ఒక్క ఆరోగ్యకరమైన కిడ్నీతో కూడా మనిషి పూర్తి, ఆరోగ్యకరమైన జీవితం గడపవచ్చు. (వాస్తవం)
చాలా మందిలో, ఒక్క ఆరోగ్యకరమైన కిడ్నీ రెండు కిడ్నీల పనిని చేయగలదు.
నాకు రిస్క్ ఉందా?
మీ రిస్క్ కారణాలను చూసుకోండి
మీకు వర్తించే వాటిని టిక్ చేయండి.
ఏదీ టిక్ చేయలేదా? ఆరోగ్యకరమైన అలవాట్లను కొనసాగించండి, సాధారణ చెకప్‌లలో మీ కిడ్నీల గురించి మీ డాక్టర్‌ను అడగండి.
ఈ చెక్‌లిస్ట్ రోగ నిర్ధారణ కాదు. మీరు టిక్ చేసేది ఎక్కడా సేవ్ చేయబడదు, ఎక్కడికీ పంపబడదు.
మీ కిడ్నీలను పరీక్షించే సులభమైన పరీక్షలు
మూత్రంలో ఆల్బుమిన్ పరీక్ష
మూత్రంలో ఆల్బుమిన్ అనే ప్రోటీన్ ఉందో లేదో చూస్తుంది. కిడ్నీ దెబ్బతినడానికి ఇది తొలి సంకేతాల్లో ఒకటి.
రక్తంలో క్రియాటినిన్, eGFR
కిడ్నీలు ఎంత బాగా వడపోస్తున్నాయో (eGFR) అంచనా వేయడానికి రక్తంలోని ఒక వ్యర్థ పదార్థాన్ని కొలుస్తుంది.
బీపీ (రక్తపోటు)
అధిక బీపీ కిడ్నీ సమస్యలకు కారణం కావచ్చు, వాటికి సంకేతం కూడా కావచ్చు.
మీ కిడ్నీల గురించి సందేహాలు ఉన్నాయా?
కిడ్నీ చెకప్ గురించి అడగడానికి హాస్పిటల్‌కు కాల్ చేయండి, లేదా నేరుగా రండి. అపాయింట్‌మెంట్లు ఫోన్ ద్వారా లేదా నేరుగా వచ్చి మాత్రమే.